झोले कार्यकर्ताको प्रबृत्तिले नेपाली राजनीतिमा देखाएको विकृति

त्रीलोचन कोइराला

नेपाली राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा झोले कार्यकर्ता भन्ने संज्ञा यथार्थमा गहिरो सामाजिक-राजनीतिक समस्याको परिचायक हो। यस्ता कार्यकर्ताहरू, जसले आफूलाई एउटा नेताको अन्धभक्तको रूपमा प्रस्तुत गर्छन्, दलगत स्वार्थलाई प्राथमिकता दिँदै तथ्य र तर्कलाई बेवास्ता गर्छन्। नेताले जे गरे पनि सहि मान्ने र तिनको गलत कार्यको समेत समर्थन गर्ने प्रवृत्तिले नेपाली राजनीतिमा महत्वपूर्ण विकृति निम्त्याएको छ। यसले लोकतान्त्रिक प्रक्रिया, नीति निर्माण, र जनताको सेवा गर्ने कर्तव्यलाई ठूलो हानी पुर्याएको छ।

नेपाली समाजको यो राजनीतिक बिबिधता झल्काउने वातावरणमा, झोले कार्यकर्ताको सक्रियता एक प्रकारको भयरहित प्रतिकारको रूपमा प्रकट हुन्छ। जब कुनै व्यक्तिले नेताको गलत निर्णय वा कार्यको आलोचना गर्छ, झोले कार्यकर्ताहरूले त्यो आलोचना व्यक्तिगत हमला ठानेर प्रतिकार गर्छन्। यसले गहिरो संवादको ठाउँमा ध्रुवीकरण र द्वन्द्वको सिर्जना गर्छ। नेताहरू यस्ता कार्यकर्तालाई आफ्नो शक्ति र लोकप्रियताको प्रतीकका रूपमा प्रयोग गर्छन्, जसको परिणामस्वरूप तिनीहरू आफ्नो गल्तीबाट सिक्ने र सुधार गर्ने अवसर गुमाउँछन्।

यो प्रबृत्ति लोकतन्त्रका लागि घातक हो। लोकतन्त्र भनेको खुला आलोचना, स्वस्थ बहस, र सबैका लागि समान अधिकारको ग्यारेन्टी हो। तर जब झोले कार्यकर्ताहरूले यी मूल्यहरूको अपमान गर्छन्, राजनीतिले तानाशाही र व्यक्तिवादलाई बढावा दिन्छ। यसले नेताहरूलाई गैरजिम्मेवार बनाउँछ, किनभने उनीहरूलाई थाहा हुन्छ कि उनीहरूले जस्तोसुकै निर्णय गरे पनि तिनका कार्यकर्ताहरूले बचाउ गरिदिन्छन्। यस्तोमा नीति निर्माण जनताको हितको सट्टा नेताहरूको निजी स्वार्थमा केन्द्रीत हुन्छ।

यो समस्या समाधान गर्नको लागि सबैभन्दा पहिले राजनीतिक चेतनाको विकास आवश्यक छ। झोले कार्यकर्ताहरूले तर्कशक्ति, प्रमाण र सहिष्णुतामा आधारित बहसको महत्व बुझ्नुपर्छ। राजनीतिक दलहरूले पनि आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई प्रशिक्षित गर्नुपर्छ, जसले गर्दा तिनीहरूले पार्टीभन्दा माथि देशको हितलाई प्राथमिकता दिन सकून्। नेतृत्वको भूमिकामा रहेका व्यक्तिहरूले आलोचनालाई सकारात्मक रूपमा लिने र आफ्नो निर्णयलाई सुधार्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ।

यसका साथै, मिडियाको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण छ। स्वतन्त्र र निष्पक्ष मिडियाले नेताहरूको कमजोरीलाई सतहमा ल्याउनुपर्छ र जनतालाई सत्य तथ्यको जानकारी दिनुपर्छ। जनचेतना अभिवृद्धि गर्न सामाजिक संस्था, शिक्षा प्रणाली, र बौद्धिक समुदायले पनि सशक्त प्रयास गर्नुपर्छ।

झोले कार्यकर्ताको प्रबृत्तिले नेपाली राजनीतिमा देखाएको विकृति लोकतन्त्रका लागि खतरनाक छ। यसलाई सुधार्न नेतृत्व, कार्यकर्ता, र नागरिक समाजले साझा प्रयास गर्नुपर्छ। मात्र तब, नेपालको राजनीतिक प्रणाली साँच्चै जनमुखी, उत्तरदायी, र लोकतान्त्रिक हुन सक्छ।