रुपन्देही–३ मा विकल्पको खोजी: डिल शर्माको स्वतन्त्र उम्मेदवारी चर्चामा

रुपन्देही- लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देही–३ को चुनावी मैदान यसपटक केवल उम्मेदवारहरूको भिडन्त होइन, विगतका राजनीतिक अभ्यास र भावी अपेक्षाबीचको टकराव बनेको छ। यही सन्दर्भमा डिल शर्मा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा उपस्थित हुँदा प्रश्न केवल “उनी को हुन्?” भन्नेमा सीमित रहँदैन, “उनी किन र केका लागि?” भन्ने गहिरो बहसमा प्रवेश गर्छ। नेपाली राजनीतिमा दशकौँदेखि दोहोरिँदै आएको दलगत वर्चस्व, सत्ताकेन्द्रित सोच र जनतासँग क्रमशः बढ्दै गएको दूरीको पृष्ठभूमिमा समाजसेवाबाट राजनीति प्रवेश गरेका पात्रलाई मतदाताले कसरी मूल्यांकन गर्छन् भन्ने जिज्ञासा यस निर्वाचनको केन्द्रमा छ।

डिल शर्माको राजनीतिक उपस्थितिलाई बुझ्न उनको सामाजिक यात्रालाई छुट्याएर हेर्न सकिँदैन। उनी सत्ता संरचनाभित्र हुर्किएका राजनीतिक कार्यकर्ता होइनन्, न त कुनै दलको छायामा बनेको अनुहार। उनको पहिचान समाजसँग गाँसिएको छ, त्यो समाज नेपालमा मात्र होइन, युएईमा संघर्षरत हजारौँ नेपालीको जीवनसँग जोडिएको छ। युएईमा रहँदा उनले नेपाली श्रमिकको पीडा, असुरक्षा र असहाय अवस्थालाई नजिकबाट देखे। रोजगारी गुम्दा, दुर्घटनामा पर्दा, बिरामी हुँदा वा कानुनी समस्यामा फस्दा नेपाली श्रमिक कति एक्लो हुन्छ भन्ने अनुभव उनले प्रत्यक्ष रूपमा बुझे।

यही अनुभवबाट जन्मिएको हो लुम्बिनी वेलफेयर सोसाइटी। यो संस्था कुनै औपचारिक राजनीतिक योजनाको उपज थिएन, बरु आवश्यकता र मानवीय जिम्मेवारीबाट उत्पन्न सामाजिक पहल थियो। युएईमा संकटमा परेका नेपालीलाई सहयोग, उपचारका लागि समन्वय, राहत संकलन, स्वदेश फर्कन सहयोग र मानसिक सहारा दिने काम यस संस्थामार्फत हुँदै आयो। यहाँ समाजसेवा भाषण वा प्रचारको विषय थिएन, यो दैनिक अभ्यास थियो। यही अभ्यासले डिल शर्मालाई नेतृत्व, व्यवस्थापन र संकट समाधानको व्यवहारिक अनुभव दियो, जुन अनुभव विपक्षी धेरै उम्मेदवारसँग कागजी रूपमा त हुन सक्छ, व्यवहारिक रूपमा कम देखिन्छ।

महत्वपूर्ण कुरा के हो भने, यो समाजसेवा युएईमै सीमित रहेन। नेपाल फर्किएपछि पनि लुम्बिनी वेलफेयर सोसाइटीलाई निरन्तरता दिइनु डिल शर्माको प्रतिबद्धताको स्पष्ट प्रमाण हो। धेरैले विदेशमा सामाजिक गतिविधि गर्छन्, तर नेपाल आएपछि त्यो अनुभव व्यक्तिगत परिचयमा सीमित हुन्छ। डिल शर्माको हकमा भने समाजसेवा भूगोलसँग बाँधिएन। युएईमा सुरु भएको सामाजिक अवधारणा नेपालमा स्थानीय आवश्यकताअनुसार रूपान्तरण भयो।

नेपालमा लुम्बिनी वेलफेयर सोसाइटीमार्फत शिक्षा, स्वास्थ्य, राहत र समुदाय विकासका क्षेत्रमा गरिएको कामले समाजसँगको उनको सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाएको छ। स्वास्थ्य शिविर, निःशुल्क जाँच, औषधि वितरण, विपन्न परिवारलाई राहत, बालबालिकाको पढाइमा सहयोग—यी सबै गतिविधि कुनै चुनावी समयको देखावटी अभ्यास होइनन्। यी निरन्तर अभ्यास हुन्, जसले समाजसेवालाई राजनीतिक आकांक्षाको सहायक होइन, राजनीतिक यात्राको आधार बनाएको देखाउँछन्।

रुपन्देही–३ को सामाजिक संरचना हेर्दा, यहाँ वैदेशिक रोजगारीको प्रभाव अत्यन्त गहिरो छ। धेरै परिवारको जीविकोपार्जन विदेशसँग जोडिएको छ। उनीहरू श्रमको मूल्य, संकटको पीडा र व्यवस्थापनको महत्व बुझ्छन्। त्यसैले विदेशमा बसेर पनि समाजसँग जोडिएको, समस्यालाई नजिकबाट भोगेको नेतृत्वप्रति यहाँ विशेष आकर्षण देखिनु अस्वाभाविक होइन। यही कारण, डिल शर्माको अनुभव यस क्षेत्रमा अर्थपूर्ण देखिन्छ।

विपक्षी उम्मेदवारहरूको अवस्था भने फरक छ। उनीहरूसँग दलको संगठन, कार्यकर्ता र चुनावी संरचना छ। तर यही संरचनासँगै उनीहरू विगतका राजनीतिक अभ्यासको बोझ पनि बोकेका छन्। सत्तामा रहँदा पूरा हुन नसकेका प्रतिबद्धता, केन्द्रमुखी निर्णय, स्थानीय समस्यामा अपेक्षित ध्यान नपुगेको गुनासो—यी सबै कुरा जनमानसमा अझै ताजा छन्। यही कारण, दलका उम्मेदवारहरूलाई मतदातासँग संवाद गर्दा विगतको उत्तरदायित्वबाट पूर्ण रूपमा अलग हुन गाह्रो छ।

डिल शर्माको हकमा भने यस्तो बोझ देखिँदैन। उनी विगतका असफलताका लागि स्पष्टीकरण दिनुपर्ने स्थितिमा छैनन्। बरु, उनले आफ्नो सामाजिक अनुभव, व्यवस्थापन क्षमता र निरन्तर सेवाको आधारमा भविष्यको खाका प्रस्तुत गर्न सक्छन्। यही स्वतन्त्रता उनको अभियानको मूल शक्ति बनेको देखिन्छ।

जित्ने सम्भावनाको विश्लेषण गर्दा केही महत्वपूर्ण पक्ष देखिन्छन्। पहिलो, मतदाताको प्राथमिकता। यदि मतदाता अझै पनि दलको नामलाई नै निर्णायक मान्छन् भने स्वतन्त्र उम्मेदवारका लागि चुनौती रहन्छ। तर पछिल्ला वर्षहरूमा देखिएको प्रवृत्ति हेर्दा, मतदाता व्यक्ति, अनुभव र विश्वसनीयतालाई बढी महत्व दिन थालेको संकेत स्पष्ट छ। दोस्रो, युवा मतदाता र वैदेशिक रोजगारीसँग जोडिएका परिवारको भूमिका। यी समूह परम्परागत नाराभन्दा व्यवहारिक समाधान खोजिरहेका छन्—रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुशासन। डिल शर्माको अनुभव यिनै मुद्दासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।

तेस्रो पक्ष मत विभाजन हो। स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको उपस्थितिले मत विभाजनको जोखिम सधैं रहन्छ। तर यदि असन्तुष्ट मत एकै विकल्पतर्फ केन्द्रित भयो भने परिणाम अप्रत्याशित हुन सक्छ। यही बिन्दुमा डिल शर्माको निरन्तर समाजसेवा र विश्वसनीयता निर्णायक बन्न सक्छ।

रुपन्देही–३ को चुनाव एउटा ठूलो बहसको प्रतीक हो। यो बहस अनुभवको परिभाषाबारे हो। के अनुभव भनेको संसदमा बिताएका वर्ष मात्र हुन्, कि समाजसँग बिताएका संघर्ष, सेवा र जिम्मेवारीका वर्ष पनि अनुभव हुन्? यदि दोस्रो धारणा बलियो हुँदै गयो भने, डिल शर्मा जस्ता उम्मेदवारको राजनीतिक अर्थ अझ व्यापक बन्छ।

यो चुनाव रुपन्देही–३ का मतदाताको विवेकको परीक्षा हो। उनीहरूले परम्परागत संरचनालाई निरन्तरता दिने कि समाजसेवा र व्यवहारिक अनुभवबाट आएको विकल्प रोज्ने भन्ने निर्णय गर्नेछन्। डिल शर्माको उम्मेदवारीले त्यो विकल्प प्रस्तुत गरेको छ। परिणाम जे आए पनि, यस चुनावले एउटा सन्देश भने स्पष्ट रूपमा दिएको छ—नेतृत्व अब केवल दलको लेबलबाट होइन, काम र निरन्तरताबाट मूल्यांकन हुन थालेको छ।